Langs de Zaan ligt het oudste industriegebied van Europa dat nu nog in bedrijf is. De vereniging Zaans Erfgoed staat op de bres voor de herinnering aan het rijke verleden van deze Zaanstreek.

Meer dan vier eeuwen terug verrees aan de oostzijde van de Zaan het Juffertje, de allereerste houtzager met krukas. Tegen de productiviteit van deze windmolen kon het Amsterdamse gilde van houtzagers niet op. Dat was de start van een bloeiende en boeiende ontwikkeling die nog steeds door gaat: windenergie maakte van de streek een belangrijk centrum van handel en industrie. Na de overgang op stoom, rond de vorige eeuwwisseling, braken nieuwe bloeiperiodes aan. Honderden windmolens maakten ruim baan voor stoomfabrieken.

Al die eeuwen gingen wonen en werken samen. Directeur en arbeider woonden vlak bij de fabriek. In een karakteristiek Zaans houten huis. Meestal groen. De één in z'n riante koopmanshuis, met goedjaarseind, aan de Zaan; de ánder in een arbeidershuisje langs een molenpad.
Zo ging dat tot aan het eind van de twintigste eeuw. Planologie en technologie verdrongen de industrie naar bedrijventerreinen buiten de stad en de imposante fabrieksburchten bleven ontheemd achter. De meeste maakten plaats voor appartementenwanden langs het water. Inmiddels worden ook fabrieken aangepast aan nieuwe bestemming: bewoning, spellenfabriek, uitzendbureau, ateliers, restaurant of fitness. Met behoud van het karakteristieke aanzien.

In deze snel veranderende streek wil Zaans Erfgoed de historische nalatenschap koesteren en beschermen. Samen met andere historische clubs. Door behoud, bescherming en restauratie van roerend en onroerend erfgoed. Door op te komen voor bedreigde panden - historisch of bouwkundig karakteristiek: woonhuizen, schuren en fabrieken. Maar ook objecten als schepen, bruggen, sluizen, watertorens, of de eeuwenoude padstructuur.

Dat gebeurt ondermeer via deze website en in het cultuurhistorisch kwartaalblad Zaans Erfgoed (gratis voor leden).
Overige activiteiten van de vereniging:

• geeft advies
• ontwikkelt een bouwkundig documentatiecentrum
• geeft boeken en publicaties uit over bouwen, wonen en werken in de streek
• organiseert lezingen en excursies

Wie zijn we?

De vereniging telt op het moment 1300 leden en ontstond in 2004 uit een fusie van twee bestaande organisaties: de vereniging Vrienden van het Zaanse Huis en de vereniging Zaans Industrieel Erfgoed. Het lidmaatschap kost 20 euro voor particulieren en 40 euro voor bedrijven met meer dan 10 medewerkers.

Secretariaat

W.N. van Ritbergen-Siewers
Treilerstraat 111
1503JE Zaandam
075 - 6166131

Dagelijks bestuur

Voorzitter: Piet Oudega, Zaandam
Penningmeester: Jos Bezuijen, Zaandijk
Secretaris: Wikje van Ritbergen-Siewers, Zaandam

Werkgroep bescherming en meldpunt

Henk Bouman,
Lagedijk 100, 1544 BJ Zaandam
tel./fax 075 - 6210357
e-mail: Meldpunt

Werkgroep PR en Activiteiten

Henk Bouman, zie boven

Zaans Schoon

Henk Bouman, zie boven

Werkgroep Advies en Documentatie

Jan Piet Bloem
Langepad 27, 1544 PS Zaandijk
tel. 075 - 6210664
e-mail: Werkgroep Advies en Documentatie

Werkgroep Industrieel Erfgoed

Cees Kruit
Jan van Hintestraat 2, 1531 GZ Wormer
tel. 075 - 6427435
e-mail: Werkgroep Industrieel Erfgoed

Werkgroep Cultuur

Conny Scholtes,
Vaartkade 39, 1506 DZ Zaandam
tel. 075 6310182
e-mail: Werkgroep Cultuur

Van mijn elektrotechnische opleiding afdeling "sterkstroom" heb ik maar kort plezier gehad. Aan boord van de "on" en "es" bootjes van de KNSM waren de winches gelijkstroom. En van het vak "Calorische werktuigen" bleef alleen de romantiek me bij. Die paar Noorse tankers met hun geweldige turbines voor de wal bij de ADM in Amsterdam Noord konden me niet echt interesseren.
Ik ging de automatisering in. Begonnen in het onderhoud en de reparaties van de grote systemen (mainframes) bij IBM. De werking en functie van iedere transistor was me bekend. En dat is minder dan zwakstroom. Later naar de software ontwikkeling en uiteindelijk in de negentiger jaren van de vorige eeuw heb ik een aantal jaren gewerkt op diverse laboratoria van IBM in de Verenigde Staten aan de ontwikkeling van het Internet.
Ondertussen heb ik in de VS wel alle nog rijdende stoomtreinen gezien. De genoemde romantische gevoelens voor calorische werktuigen heb ik verder kunnen uitleven tijdens het zoeken naar en het uiteindelijk ook vinden van alles wat nog "vaart onder stoom". Van liberty schepen in de VS (ss Jeremiah O'Brien in San Francisco) tot in Schotland gebouwde stoomsleepboten in Auckland, New Zealand (William C Daldy) en Brisbane, Australië (de Forceful).
Gevoed door een constante stroom van informatie door mijn broer Jur over de teloorgang van al het mooie industrieel erfgoed in de Zaanstreek, ben ik me na mijn terugkeer in Nederland ook meer voor deze speciale hobby gaan interesseren. En na mijn pensionering ben ik zelfs deze website gaan bouwen en onderhouden.

U kunt kontakt opnemen met de redactie via een e-mail naar de webmaster van deze site.